Rybitwa popielata pokonuje podczas migracji zwykle dziesiątki tysięcy kilometrów między Arktyką a Antarktyką. W badaniu z 2010 roku 11 ptaków z Grenlandii i Islandii przeleciało średnio 70 900 km w pełnym cyklu rocznym. Ptaki z Holandii pokonywały średnio 90 000 ± 2 000 km, a około 96 000 km osiągnął jeden osobnik z Wysp Farnijskich.
Dokąd migruje rybitwa popielata?
Rybitwa popielata (Sterna paradisaea) spędza sezon lęgowy na dalekiej północy, a okres pozalęgowy na wodach Oceanu Południowego i w pobliżu Antarktyki. Nie jest to więc przelot między dwoma sąsiednimi regionami, lecz regularne przemieszczanie się pomiędzy przeciwległymi obszarami polarnymi.
Ptaki śledzone w Holandii docierały do Ziemi Wilkesa we wschodniej Antarktyce. Jeden osobnik z tej grupy zaleciał w pobliże Nowej Zelandii. Taki kierunek pokazuje, że trasa rybitwy popielatej może obejmować trzy oceany, a jej przebieg zależy od miejsca rozpoczęcia wędrówki oraz warunków na morzu.
W badaniu opublikowanym w 2010 roku rybitwy z Grenlandii i Islandii kierowały się na południe, a później wracały na północ. Średni dystans odnotowany podczas migracji na południe wyniósł 34 600 km, natomiast odcinek północny miał średnio 25 700 km. W obu kierunkach odnotowano różne średnie dystanse: 34 600 km na południe i 25 700 km na północ.
Powrót z Antarktyki do południowej Grenlandii zajmował średnio 40 dni, przy zakresie od 36 do 46 dni. Podczas migracji na północ średnia prędkość przemieszczania wynosiła 520 km dziennie, przy zakresie 390–670 km dziennie.
Jak wygląda trasa rybitwy popielatej?
Rybitwa nie pokonuje całej odległości po jednej, prostej linii. Zarejestrowane trasy prowadziły przez obszary postojowe na północnym Atlantyku, okolice Prądu Benguelskiego, a następnie Ocean Indyjski i Ocean Południowy. Poszczególne ptaki korzystały z różnych wariantów tras, prawdopodobnie związanych z dostępnością pokarmu i układem wiatrów.
Osobniki z Grenlandii i Islandii wybierały alternatywne korytarze. Część leciała wzdłuż wybrzeży Afryki, a część w pobliżu Ameryki Południowej. Dlatego odpowiedź na pytanie, ile kilometrów leci rybitwa, musi uwzględniać nie tylko dystans między lęgowiskiem a Antarktyką, ale całą drogę z licznymi odchyleniami i etapami.
Szczególnie wymagający był odcinek nad Oceanem Indyjskim. Analiza opisana przez Newcastle University wykazała trasę liczącą około 8 000 km pokonaną w 24 dni bez postoju. Ptaki prawdopodobnie żerowały w locie, zamiast regularnie lądować lub zatrzymywać się na powierzchni wody.
Wędrówka rybitwy popielatej nie kończy się więc na samym dotarciu do południowego krańca świata. Do rocznego wyniku wlicza się drogę na południe, przemieszczanie się w rejonie antarktycznym oraz powrót na północ. To właśnie pełny cykl pozwala porównywać wyniki różnych populacji.
Ile kilometrów leci rybitwa popielata?
Najlepszą wartością typową pozostaje średnia 70 900 km rocznie, ustalona dla 11 rybitw z Grenlandii i Islandii. W tej grupie najkrótszy oszacowany dystans wyniósł 59 500 km, a najdłuższy 81 600 km. Ten zakres lepiej opisuje zwykłą skalę migracji niż pojedynczy rekord.
Ptaki z Holandii osiągały jeszcze wyższe wartości. W badaniu z 2013 roku pięć osobników, dla których odczytano kompletne trasy, pokonało średnio 90 000 ± 2 000 km w okresie pozalęgowym. Podany zakres wynosił 86 100–91 000 km, a pobyt poza kolonią trwał średnio 273 ± 7 dni.
Najwyższy wynik indywidualny to około 96 000 km. Osiągnął go jeden ptak z Wysp Farnijskich śledzony geolokatorem w badaniu opisanym w 2019 roku. Nie jest to jednak średnia dla gatunku ani dystans, który należy przypisywać każdej rybitwie popielatej.
| Rok | Liczba ptaków | Dystans | Czas | Metoda śledzenia |
|---|---|---|---|---|
| 2010 | 11 śledzonych ptaków z Grenlandii i Islandii | 70 900 km średnio; zakres 59 500–81 600 km | Pełny cykl roczny, od wylotu z kolonii do powrotu | Geolokatory światła Mk14 o masie 1,4 g |
| 2013 | 7 wyposażonych; 5 urządzeń dostarczyło tras | 90 000 ± 2 000 km; zakres 86 100–91 000 km | 273 ± 7 dni poza Holandią | Geolokatory światła |
| 2019 | 53 wyposażone; 47 geolokatorów odzyskano | 96 000 km dla jednego osobnika — rekord indywidualny | Około 10 miesięcy, według opisu rekordu | Geolokatory światła |
| 2019 | 47 odzyskanych urządzeń w analizie trasy | Około 8 000 km nad Oceanem Indyjskim | 24 dni bez przerwy | Geolokatory światła |
Dystanse z geolokatorów są szacunkami opartymi na pozycji wyznaczanej ze zmian długości dnia i nocy; w badaniu z 2010 roku uznano je za konserwatywne minimum, a 96 000 km dotyczy jednego ptaka.
To opis wyników badań naukowych; podane rekordy nie oznaczają, że każda rybitwa popielata pokonuje identyczny dystans.
Jak zmierzono jej migrację?
Badacze wykorzystywali miniaturowe geolokatory światła. Urządzenie rejestrowało natężenie światła, a z przewidywanych godzin wschodu i zachodu słońca wyznaczano przybliżoną szerokość i długość geograficzną. Na tej podstawie rekonstruowano kolejne odcinki trasy oraz obliczano całkowity dystans.
Geolokator nie działa jak GPS. Nie zapisuje pozycji z taką samą szczegółowością jak odbiornik satelitarny, dlatego wynik jest rekonstrukcją obarczoną niepewnością. W badaniu z 2010 roku dokładność dla migrujących ptaków morskich oceniono na około 185 km.
Ważne jest również odzyskanie urządzenia. W 2019 roku wyposażono 53 rybitwy, ale odzyskano 47 geolokatorów. W badaniu holenderskim z 2013 roku urządzenia założono 7 ptakom, natomiast trasy dostarczyło 5 z nich. Dlatego liczby dotyczące konkretnej populacji trzeba czytać razem z informacją o liczbie kompletnych zapisów.
Najczęstsze pytania
Ile kilometrów pokonuje rybitwa popielata?
W badaniu obejmującym 11 ptaków z Grenlandii i Islandii średnia długość rocznej migracji wyniosła 70 900 km, przy zakresie 59 500–81 600 km. To wartość typowa dla badanej grupy, a nie absolutny limit gatunku.
Skąd dokąd migruje rybitwa popielata?
Przemieszcza się między koloniami lęgowymi na dalekiej północy a wodami Antarktyki. Trasa obejmuje Atlantyk, okolice południowej Afryki lub Ameryki Południowej, Ocean Indyjski i Ocean Południowy.
Jak zmierzono trasę jej przelotu?
Ptakom zakładano geolokatory światła. Urządzenia zapisywały cykl dnia i nocy, a badacze przeliczali te dane na przybliżone pozycje oraz dystanse między kolejnymi punktami. Geolokator nie działa jak GPS, dlatego wyniki są rekonstrukcją trasy obarczoną niepewnością.
Źródła
- Tracking of Arctic terns Sterna paradisaea reveals longest animal migration — Proceedings of the National Academy of Sciences / PMC, 2010, DOI: 10.1073/pnas.0909493107; PMCID: PMC2836663
- Arctic Terns Sterna paradisaea from the Netherlands migrate record distances across three oceans to Wilkes Land, East Antarctica — Ardea / NERC Open Research Archive, 2013, DOI: 10.5253/078.101.0102
- Overland migration of Arctic Terns revealed — Newcastle University, 2019, badanie Redfern i Bevan, Ibis; DOI: 10.1111/ibi.12723
Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).
